Si e zbatoi Irani ndërprerjen e internetit dhe si po ndërhyn Elon Musk për ta anashkaluar atë?
Qeveria iraniane ka nisur një formë të re të censurës digjitale, duke bllokuar edhe rrjetin satelitor Starlink. Elon Musk dhe Donald Trump përfshihen në përpjekjet për lirinë e internetit.
Një strategji e re bllokimi në Iran
Qeveria iraniane ka aplikuar një metodë të re për të kontrolluar rrjedhën e informacionit gjatë protestave të fundit. Ndryshe nga bllokimet e kaluara, ku interneti ndërpritej plotësisht, këtë herë autoritetet kanë përdorur një "instrument më të saktë". Ky bllokim i selektuar lejon qasjen vetëm në një listë të caktuar faqesh, kryesisht motorë kërkimi vendas, aplikacione hartash dhe media shtetërore.
Sipas grupit për të drejtat digjitale, Filterbaan, kjo lëvizje tregon se qeveria nuk ka ndërmend ta kthejë internetin në gjendjen e mëparshme, duke e kthyer bllokimin në një gjendje të re normale për qytetarët iranianë. Strategjia po aplikohet që nga e enjtja, duke lënë shumë iranianë në diasporë pa asnjë mundësi kontakti me familjarët e tyre brenda vendit.
Starlink në shënjestër: Loja "mace e miu" me censurën
Për herë të parë, teknologjia e censurës së Teheranit ka arritur të ndërpresë edhe lidhjet e Starlink, rrjetit satelitor të operuar nga kompania SpaceX e Elon Musk. Gjatë protestave të vitit 2022, Starlink ishte shpëtimi i vetëm për komunikimin në Iran, por autoritetet duket se kanë gjetur mënyra për të bllokuar sinjalet GPS dhe paketat e të dhënave.
“Statusi i ndërhyrjes dhe humbjes së paketave në Teheran është përmirësuar ndjeshëm, duke u ulur nga rreth 35% në gati 10%. Problemi i ndërhyrjes është një lojë e vazhdueshme maceje me miun; prandaj, kushtet mund të ndryshojnë përsëri ose edhe të përkeqësohen. Megjithatë, ne nuk do t'i ndalojmë përpjekjet tona.”
Inxhinierët e SpaceX po punojnë intensivisht me grupet vullnetare si NasNet për të dërguar përditësime (updates) që anashkalojnë ndërhyrjet shtetërore. Sipas raportimeve të fundit, performanca e rrjetit në Teheran ka filluar të përmirësohet pas disa ndryshimeve teknike.
Trump dhe Musk: Një aleancë për lirinë e internetit?
Çështja e internetit në Iran ka marrë edhe një dimension politik ndërkombëtar. Ish-presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se do të bisedojë me Elon Musk për mundësinë e rivendosjes së internetit të lirë në vend. "Ai është shumë i mirë në këtë lloj gjëje, ka një kompani shumë të mirë," tha Trump, duke iu referuar aftësive teknologjike të SpaceX.
Për momentin, situata mbetet e paqëndrueshme. Derisa qeveria përdor teknologji të avancuara të bllokimit të GPS në pika të nxehta si Teherani, rezistenca digjitale vazhdon të gjejë vrima në "muri" e censurës, duke u mbështetur në inovacionet e fundit të komunikimit satelitor.
