Macron: SHBA-ja Brehet Rregullave Ndërkombëtare dhe Largohet nga Aleatët

Në një adresë të ashpër të mbajtur të enjten para përfaqësuesve diplomatikë, Presidenti i Francës Emmanuel Macron tha se Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë në proces të çlirimit nga rregullat ndërkombëtare dhe se kjo sjell si pasojë një largim gradual nga shumë nga aleatët e traditionalë të Uashingtonit. Fjalimet e Macron-it pasqyrojnë shqetësimet e thellë të Parisit ndaj drejtimit të administratës Trump dhe ndikimit të saj në arkitekturën multilatérale globale, të cilën Franca dhe shumica e vendeve evropiane e shohin si bazën e stabilitetit ndërkombëtar.

Institucionet Multilatérale Po Dobësohen

Institucionet shumëpalëshe po funksionojnë gjithnjë e më pak në mënyrë efektive, tha Macron në një reagim të fortë ndaj politikave të reja amerikane. Ai shprehu frikën se jemi në një periudhë ku botën e duan ta ndajnë fuqitë e mëdha, me një tentim real dhe konkret për këtë ndarje. Këto komente nga lideri francez arrijnë në një moment të nxehtë, kur administrata Trump ka lëshuar një seri deklaratash kontroverse që kanë alarmuar qeveritë evropiane dhe partnerët tradicionalë të Amerikës në mbarë botën.

Grenlanda në Qendër të Konfliktit

Në qendër të krizës diplomatike ndodhet ideja e kontroverse e Trump për të blerë ose marrë kontroll mbi Grenlandën, ishullin më të madh në botë dhe të ardhmueshëm me mineralë të çmuara, i cili gjendet gjeostrategjiski në Oceani Atlantik të Veriut si territor i Danimarkës. Trump nuk e ka fshehur këtë ide për muaj, duke e justifikuar atë si me rëndësi jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-ve. Javën e kaluar, shtëpia e bardhë e ka marrë guximin të mos e përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të pushtuar ishullin, duke e thelluar më tej krizën diplomatike. Sekretari i Shtetit Marco Rubio njoftoi se planifikohet një takim me autoritetet daneze për të diskutuar përpjekjet e administratës Trump ndaj ishullit arktik. Kjo lëvizje ngjall alarme serioze edhe në mesin e lidherëve tradicionalë të aleatit amerikan.

Europa e Bashkuar kundër Çdo Agresioni

Në një tregues të solidaritetit europian jashtëzakonisht të rrallë, kryeministrja daneze Mette Frederiksen mbledhur lidherë nga Franca, Gjermania, Italia, Polonia, Spanja dhe Mbretëria e Bashkuar në një deklaratë të përbashkët. Në këtë dokument, ata bënë të qartë se Grenlanda i përket popullit të saj dhe se nuk mund të pranohet ndonjë ndarje e sovranitetit danez. Pavarësisht tensionit, Macron nuk beson se SHBA-ja do të arrijë të shkelë sovranitetin e Danimarkës. Nuk mund ta imagjinoj një skenar në të cilin Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të viheshin në një pozicion për të shkelur sovranitetin danez, tha presidenti francez. Grenlanda është dhe do të mbetet një territor nën sovranitetin e Danimarkës, shtoi ai me bindje.

Shenja të Mbrendëshjes Strategjike

Kritika të Macron-it duhet të lexohen si shenjë e thellë e mbrëndësisë strategjike të Francës dhe Evropës rreth drejtimit të SHBA-ve nën administrimin aktual. Ndërsa Uashington historikisht ka qëndruar në anën e marrëveshjeve ndërkombëtare dhe institucioneve multilatérale, deklaratat e reja ngjallë pyetjet mbi angazhimin amerikan në rendin global. Për Francën dhe Evropën, kjo moment kritikal në marrëdhëniet transatlantike mund të sjellë ndryshime të rëndësishme në aliancat strategjike dhe në arkitekturën e sigurisë globale të viteve në vijim.