Dërimi i SHBA-së nga Mekanizmi i Hagës s'do të ndikojë në vendimet e marra, vlerëson ekspërti

Vendimi i administratës Trump për të tërhequr Shtetin e Bashkuar nga Mekanizmi Ndërkombëtar për Tribunale Penale në Hagë nuk do të ketë ndikim në vendimet gjyqësore që institucioni ka marrë tashmë. Këtë vlerësim e bën Marko Millanoviq, profesor i së drejtës ndërkombëtare në Universitetin e Reding në Mbretërinë e Bashkuar.

Megjithatë, Millanoviq thekson se ky vendim dërgon "një mesazh jashtëzakonisht të keq" në skenën ndërkombëtare. Administrata amerikane pezullon financimin e SHBA-së për Mekanizmin, i cili është pasardhësi i Tribunalit Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë.

Historia e Mekanizmit

Mekanizmi u krijua nga Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara në vitin 2010, si pasardhës i dy tribunaleve ndërkombëtare për krimet e luftës. Ai ka gjykuar oficerë të lartë ushtarakë dhe politikë të Republikës Sërpska për gjenocid dhe shkelje të gravë të së drejtës ndërkombëtare gjatë luftërave të viteve 1990 në Bosnje, Kroaci dhe Kosovë.

Tribunali i Hagës ka lëshuar vendime përfundimtare në rastet kundër Radovan Karaxhiqit (dënuar me 40 vjet burgim), Ratko Mlladiqit (dënuar me burgim të përjetshëm), si dhe ish-kreu të Shërbimit të Sigurisë Shtetërore të Serbisë, Jovica Stanishiqit (15 vjet burgim).

Pasojat e mundshme

Sipas Millanoviqit, ndërkohë që vendimet e mara më parë janë të sigurta, kjo tërheqje mund të ndikojë në çështjet që janë ende në proces. Rreziku më i madh qëndron në rastet ku Serbia refuzon të bashkëpunojë me Mekanizmin, si në çështjen kundër dy anëtarëve të Partisë Radikale Serbe, Petar Jojiqit dhe Vjerica Radetës.

"Kur administrata amerikane dërgon sinjalin se nuk ka më interes për atë gjykatë, çdo presion mbi Serbinë zbëhet ndjeshëm", shprehet Millanoviq. Serbia ka refuzuar për më shumë se një dekadë të ekstradojë Jojiqin dhe Radetën, edhe pse janë shpallur fajtorë për shpërfillje të gjykatës.

Ndima diplomatike

Përveç ndikimit praktik, Millanoviq shprehet se ky vendim ka rëndësi simbolike të madhe. Tërheqja e SHBA-së nga 35 organizata jo-anëtare të Kombeve të Bashkuara, përfshirë Mekanizmin, dërgon një mesazh jo vetëm në Bruksel, por edhe në Beograd dhe në të gjithë rajonin e Ballkanit.

Eksperti vëren se Rusia nuk ka sabotuar punën e Mekanizmit deri tani, pavarësisht se është anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit. Megjithatë, ai dyshon shumë se SHBA-ja do të vëzë veto në zgjatjen e mandatit të Mekanizmit, i cili skadon këtë vit.

Në këtë moment, Millanoviq vlerëson se është vështirë të parashikohet saktësisht se çfarë pasojash do të ketë ky vendim. Mekanizmi do të duhet të gjejë burime alternative financimi nëse dëshiron të vazhdojë të kryejë të gjitha funksionet e tij.