Telegrami i vitit 1943: Ministri Kol Bib Mirakaj kërkonte që hebrenjve t’u jepeshin pasaporta shqiptare
Një telegram i publikuar kohët e fundit zbulon se ministri shqiptar Kol Bib Mirakaj, më 31 gusht 1943, kishte kërkuar lëshimin e pasaportave shqiptare për hebrenjtë dhe familjet e tyre që të mund të udhëtonin në Itali, në një periudhë të diskutimeve për mbrojtjen e hebrenjve në Shqipëri.
Telegrami i vitit 1943: Ministri Kol Bib Mirakaj kërkonte që hebrenjve t’u jepeshin pasaporta shqiptare
Në një diskutim të zhvilluar në Euronews Albania lidhur me mbrojtjen e hebrenjve në Shqipëri gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore, është publikuar një dokument arkivor i rëndësishëm. Bëhet fjalë për një telegram të datës 31 gusht 1943, të shkruar nga ministri i asaj kohe, Kol Bib Mirakaj.
Përmbajtja e plotë e telegramit
““Lutemi që gjithëve hebrenjve nënshtetas shqiptar që kërkojnë pasaportë për Itali tu lëshohen pa u sjellë asnjë pengim për ta dhe familjet e tyre. Të porositën koesturët që të shkapërcejnë, tejkalojnë formalitetet se pasi çështja ka rëndësi politike. Për vizon nga delegacioni italian të interesuarit të kujdesen vetë.””
Ky telegram nxjerr në pah një akt humanitar nga ana e qeverisë shqiptare e asaj kohe, e cila kërkonte lehtësimin e procedurave për hebrenjtë me nënshtetësi shqiptare.
Shpjegimi i historianes Nevila Nika
Sipas historiares Nevila Nika, kjo iniciativë nuk u realizua plotësisht sepse telegrami u dërgua pak para largimit të italianëve nga Shqipëria. Megjithatë, ai mbetet një dëshmi e rëndësishme e solidaritetit shqiptar ndaj hebrenjve në kohë lufte.
Ky zbulim shton në narrativën historike të mbrojtjes së hebrenjve nga shqiptarët, të cilët gjatë Luftës së Dytë Botërore lanë mbi 2,000 hebrenj të shpëtojnë duke i strehe në shtëpitë e tyre.