UNESCO alarmohet për zhdukjen e shkrimit të dorës: Një nismë globale për mbrojtjen e tij

Në një epokë ku tastierat dhe ekranet me prekje po dominojnë çdo aspekt të jetës sonë, UNESCO ka ndërmarrë një hap të rëndësishëm për të mbrojtur një prej aftësive më të vjetra dhe më themelore të njerëzimit: shkrimin e dorës. Organizata ndërkombëtare paralajmëron se kjo traditë nuk është thjesht një mjet komunikimi, por një proces jetik për zhvillimin njohës dhe identitetin njerëzor.

Përhapja masive e teknologjisë dixhitale ka bërë që shkrimi tradicional me dorë të humasë terren dita-ditës. Sipas UNESCO-s, ky ndryshim nuk sjell vetëm varfërim kulturor, por ka pasoja të drejtpërdrejta në shëndetin mendor dhe zhvillimin e fëmijëve. Studimet tregojnë se mospraktikimi i shkrimit të dorës dëmton zhvillimin e aftësive njohëse dhe atyre psikomotore.

Pse është i rëndësishëm shkrimi i dorës?

Ndryshe nga shkrimi në tastierë, procesi i shkrimit me dorë kërkon një koordinim kompleks midis syrit, dorës dhe trurit. Ky proces nxit zhvillimin e të ashtuquajturave 'fine motor skills' (aftësitë e imëta lëvizore) dhe ndihmon në strukturimin e mendimit. Ekspertët theksojnë disa rreziqe kryesore nga braktisja e tij:

• Dëmtimi i procesit të kombinuar lexim-shkrim.
• Lidhja me vështirësi në nxënie si disgrafia, disleksia dhe diskalkulia.
• Dobësimi i përqendrimit dhe i kujtesës afatgjatë.
• Humbja e aftësisë për të strukturuar mendime komplekse.

Projekti i ri i UNESCO-s synon të integrojë sërish shkrimin e dorës në qendër të sistemeve arsimore, duke nxitur praktikimin e tij të rregullt, veçanërisht në fazat kritike të rritjes së fëmijëve. Nisma nuk ka vetëm dimension arsimor, por edhe një komponent të rëndësishëm kulturor: vlerësimin e trashëgimisë dokumentare të shkruar me dorë si një pasuri historike dhe artistike.

“Shkrimi i dorës nuk është thjesht një aftësi e rëndësishme, por një element kyç i identitetit njerëzor, i të nxënit dhe i transmetimit të dijes ndër breza.”

Në një kohë kur 'bukurshkrimi' pothuajse është zhdukur nga kurriklat shkollore, kjo nismë vjen si një thirrje për të riafirmuar se mbrojtja e kësaj trashëgimie është thelbësore për cilësinë e arsimit dhe zhvillimin kognitiv të brezave të ardhshëm.