Rritje galopante: Për 15 vjet u 55-fishua vota e diasporës në Kosovë
Vota e diasporës është rritur nga 1,053 në vitin 2010 në rreth 60,000 në vitin 2025. Analizë mbi ndikimin e mërgatës në zgjedhjet e fundit dhe dominimin e LVV-së.
Rritja historike e votës nga mërgata: Nga 1 mijë në 60 mijë brenda 15 viteve
Për 15 vjet, numri i votave të diasporës në zgjedhjet parlamentare të Kosovës është rritur për 55 fish, duke shënuar një ndryshim rrënjësor në pjesëmarrjen politike të mërgatës. Sipas të dhënave krahasuese, në zgjedhjet e para të paspavarësisë në vitin 2010, ishin regjistruar vetëm 1,053 vota me postë. Ndërkaq, në zgjedhjet e fundit të dhjetorit 2025, ky numër ka arritur në rreth 60 mijë vota të vlefshme, të dërguara me postë ose të hedhura në përfaqësitë diplomatike.
Rënie krahasuar me shkurtin, por ndikim i konsiderueshëm
Megjithëse rritja afatgjatë është mbresëlënëse, krahasuar me zgjedhjet e shkurtit të kaluar, në dhjetor është vërejtur një rënie prej 24.1 për qind e pjesëmarrjes nga diaspora. Nga afro 80 mijë votues sa ishin në shkurt, numri ra në 60 mijë në dhjetor. Ndikimi i drejtpërdrejtë i këtyre votave në rezultatin përfundimtar ishte 6.32 për qind, pa llogaritur mërgimtarët që kanë udhëtuar për të votuar fizikisht në Kosovë.
Të dhënat nga Sistemi i Menaxhimit të Integruar Kufitar tregojnë se një javë para zgjedhjeve, në Kosovë hynë 374 mijë persona, që është rreth 62 mijë më shumë se në periudhën e njëjtë të vitit 2024 kur nuk kishte zgjedhje. Kjo sugjeron se një pjesë e madhe e diasporës zgjodhi të jetë prezente fizikisht për procesin zgjedhor.
Analiza: Pse VV vazhdon të dominojë votën e mërgatës?
“Përpos që sjell vota, mendoj se sjell edhe një avantazh simbolik. Ajo parti e cila arrin t’i bindë diasporën, arrin të bindë votues cilësorë të cilët jetojnë në shoqëri demokratike ku funksionon shteti... janë votues që janë të lirë prej ndikimeve klienteliste në vend.”
Sipas analistit Basri Muja, ndikimi i votës së diasporës në rezultatin e fundit ishte kryesisht simbolik, pasi përcaktues ishin votuesit e brendshëm, veçanërisht ata të LDK-së që kaluan te LVV. Megjithatë, dominimi i Lëvizjes Vetëvendosje në diasporë mbetet i padiskutueshëm: kjo parti mori rreth 87% të votave në përfaqësi diplomatike dhe mbi 72% të atyre me postë.
Muja vlerëson se LVV ka punuar më shumë me mërgatën se partitë e tjera dhe ka arritur të "shesë" më mirë tregimin e saj politik te ky grup i lirë nga ndikimet klienteliste që shpesh prekin votuesit rezidentë në Kosovë. Aktualisht, kanë mbetur edhe mbi 3 mijë vota me postë që presin të numërohen.
