Çfarë po ndodh me heqjen e masave të BE-së ndaj Kosovës? Detajet e procesit gradual që nis në janar

Bashkimi Evropian ka nisur zyrtarisht procesin e heqjes graduale të masave ndaj Kosovës, një zhvillim që pritet të kulmojë në janar të këtij viti. Këto masa, të vendosura gjatë verës së vitit 2023 si pasojë e tensioneve në veri të vendit, kanë mbajtur pezull qindra miliona euro fonde dhe takime të nivelit të lartë politik.

Historia e masave "pa precedent"

Masat e BE-së ndaj Kosovës u konsideruan si të paprecedenta, pasi nuk u ndoqën procedurat standarde politike për sanksionim të një vendi aspirant. Në vend të një miratimi formal nga 27 shtetet anëtare, ato u zbatuan përmes një letre të Josep Borrell drejtuar shteteve anëtare, duke pasuar veprimet e Prishtinës zyrtare për zbatimin e rezultateve të zgjedhjeve në veri.

Këto masa përfshinin ngrirjen e fondeve nga buxheti i përbashkët i BE-së, pezullimin e vizitave të nivelit të lartë dhe bllokimin e takimeve të Këshillit të Stabilizim-Asociimit.

Plani me dy faza dhe paratë e ngrira

Sipas informacioneve, heqja e masave po bëhet në dy etapa kryesore. Franca, Hungaria, Italia, Sllovakia dhe Spanja ishin vendet që propozuan këtë ndarje fazore:

• Faza e parë: Lirimi i rreth 216 milionë eurove, proces që tashmë ka nisur.
• Faza e dytë: Lirimi i pjesës tjetër prej 205 milionë eurove, që pritet të ndodhë pas certifikimit të proceseve të fundit zgjedhore.

Arsyeja e kësaj ndarjeje, sipas diplomatëve në Bruksel, ishte shmangia e dhënies së një "avantazhi politik" të menjëhershëm për kryeministrin në detyrë para zgjedhjeve parlamentare.

Rruga drejt anëtarësimit dhe dialogut

Me heqjen e masave, Kosovës i hapet sërish rruga për shqyrtimin e aplikimit për anëtarësim në BE, i dorëzuar në vitin 2022. Viti 2026 po shihet si momenti kur Komisioni Evropian mund të bëjë vlerësimin e parë real të këtij aplikimi.

Në rrafshin diplomatik, Peter Sorensen ka marrë mandatin për të vazhduar ndërmjetësimin e dialogut Kosovë-Serbi edhe për dy vitet e ardhshme. Zyrtarët në Bruksel thonë me shaka se pas dështimeve në Gazë e Ukrainë, një marrëveshje në Ballkan mund të jetë "fryti më i lehtë" për diplomacinë evropiane.

"Heqja e masave nuk është vetëm çështje parash, por një lëvizje politike që rikthen Kosovën në binarët e integrimit evropian."

Çfarë pritet në muajt në vijim?

Gjatë pjesës së parë të vitit 2026, vëmendja do të jetë te puna teknike për transferimin e fondeve. Kur Irlanda të marrë presidencën e BE-së në korrik, pritet një shtysë më e madhe për zgjerimin, ku Kosova mund të përfitojë nga vullneti i Dublinit për të afruar Ballkanin Perëndimor me bllokun.