Bilanci Tragjik i Përmbytjeve në Shqipëri: 2.14 Miliardë Euro Dëme dhe Asnjë Përgjegjës Para Drejtësisë

Një raport tronditës i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) ka zbuluar se Shqipëria ka pësuar rreth 2.14 miliardë euro dëme ekonomike nga përmbytjet gjatë tre dekadave të fundit. Pavarësisht kësaj fature të rëndë, asnjë zyrtar apo përfaqësues i institucioneve përgjegjëse për mirëmbajtjen e sistemit hidrik nuk është dënuar apo nuk ka dhënë llogari para drejtësisë.

KLSH "Lupë" mbi Institucionet dhe Pushtetin Lokal

Raporti i KLSH-së ka analizuar me hollësi përgjegjësitë që nga niveli qendror, si Ministria e Bujqësisë, e deri te ndërmarrjet lokale që administrojnë argjinaturat, sistemet kulluese dhe kanalizimet. Auditimi i fundit, i fokusuar në përmbytjet e vitit 2024 në Vlorë, nxori në dritë neglizhenca të rënda: kanalizime të papastruara prej dekadash, mungesë të menaxhimit efektiv të riskut dhe shkelje të ligjit për mbrojtjen civile.

Sipas gjetjeve, mbi 3,200 objekte janë ndërtuar pa leje mbi infrastrukturën kritike ujitëse dhe mbrojtëse, duke e kthyer këtë në një "bombë" të vërtetë për sigurinë e qytetarëve gjatë reshjeve.

Tetë Përmbytje të Rënda, Vetëm Dy Hetime të Dështuara

Që nga viti 1990, Shqipëria ka përjetuar tetë përmbytje masive që kanë gjunjëzuar rajone të tëra:

• Viti 1995: Përmbytje të gjera në zona të ndryshme.
• Shtator 2002: 7,500 familje të prekura në Lezhë, Milot dhe Torovicë.
• 2004-2005: Përmbytje masive nga lumenjtë Drin, Bunë dhe Vjosë.
• 2010-2011: Kriza e Nënshkodrës ku u evakuuan 12 mijë persona.
• 2015-2017: Dëmtime të rënda në jugun e vendit me mijëra shtëpi të shkatërruara.
• 2021-2024: Goditje të përsëritura në Lezhë, Shkodër dhe Vlorë.

Pavarësisht këtyre katastrofave, sistemi i drejtësisë ka shënuar vetëm dy përpjekje për hetime. E para, ajo e vitit 2010 në Shkodër pas hapjes së portave të hidrocentraleve, u pushua me arsyetimin se "hapja e digave ishte e justifikuar". E dyta është një dosje e hapur së fundmi nga Prokuroria e Durrësit për shpërdorim detyre, por ende pa asnjë emër konkret nën akuzë.

Mungesa e mirëmbajtjes, ndërtimet pa leje dhe mungesa e koordinimit institucional mbeten plagët e hapura që e lënë Shqipërinë të pambrojtur përballë sfidave të reja të klimës, ndërsa faturën ekonomike vazhdojnë ta paguajnë qytetarët.