Bilanci i zi i përmbytjeve në Shqipëri: 2.5 miliardë dollarë dëme në 30 vite

Një raport i detajuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) ka nxjerrë në dritë një shifër tronditëse lidhur me pasojat ekonomike të përmbytjeve në Shqipëri gjatë tri dekadave të fundit. Sipas auditimit, dëmi total llogaritet në rreth 2.5 miliardë dollarë, ndërkohë që përgjegjësia institucionale mbetet pothuajse inekzistente para drejtësisë.

KLSH: Institucionet dështuan në menaxhimin e riskut

Auditimi i KLSH, i cili mori shkas nga përmbytjet e fundit të vitit 2024 në Vlorë, ka vënë në lupë të gjithë zinxhirin e përgjegjësisë, nga Ministria e Bujqësisë deri te ndërmarrjet lokale të administrimit të ujërave. Raporti evidenton një sërë dështimesh sistematike:

• Mospastrimi i kanaleve kulluese për dekada me radhë.
• Mosmenaxhimi efektiv i riskut kombëtar në përshtatje me kushtet klimatike.
• Mbi 3,285 objekte të ndërtuara pa leje mbi infrastrukturën ujitëse dhe mbrojtëse.
• Mungesa e bashkëpunimit institucional gjatë emergjencave civile.

Tetë përmbytjet që gjunjëzuan vendin

Që nga viti 1990, Shqipëria është goditur nga tetë valë të rënda përmbytjesh që kanë lënë pas pasoja shkatërruese:

• 1995 & 2002: Mijëra familje të prekura në Lezhë, Torovicë dhe Milot.
• 2004 & 2005: Përmbytje masive nga lumenjtë Drin, Bunë dhe Vjosë.
• 2010-2011: Katastrofa e Nënshkodrës, ku u evakuuan 12 mijë banorë.
• 2015 & 2017: Shkatërrim i qindra shtëpive në Jug të vendit.
• 2021 & 2024: Goditja e fundit në zonat e Lezhës, Shkodrës dhe Vlorës, me dëme të mëdha në biznese dhe shtëpi.

Drejtësia në heshtje

Përkundër dëmit prej miliarda dollarësh, drejtësia ka qenë mjaft "kursyese" në llogaridhënie. Deri më tani numërohen vetëm dy hetime kryesore. Hetimi për përmbytjet e vitit 2010 në Shkodër u pushua me argumentin se hapja e portave të hidrocentraleve ishte e justifikuar. Ndërkohë, një hetim i ri ka nisur së fundmi nga Prokuroria e Durrësit për situatën e vitit 2024, ku po hetohet për shpërdorim detyre, por ende nuk ka persona nën akuzë.